Sedef Hastalığı Neden Olur?

Sedef hastalığının kesin nedeni henüz bilinmese de uzmanlar bu hastalığın birden fazla faktörün kombinasyonu nedeniyle ortaya çıktığına inanmaktadır. Normal ritminde cilt hücreleri her 10 ila 30 günde bir değiştirilir. Sedef hastalığında ise yeni hücreler her 3-4 günde bir büyür. Bu kadar sık bir şekilde yenileri ile değiştirilen eski hücreler birikerek, ciltte görülen gümüş pulları ortaya çıkarır. Bağışıklık sistemindeki bir hata ciltte gereksiz yere iltihaplanmaya, bu da yeni cilt hücrelerinin hızlı bir şekilde çoğalmasına neden olmaktadır.

Sedef hastalığı aynı aile içindeki bireylerde görülebilir ancak bazen kuşak atlayabilir. Örneğin; bir dede ile torunu etkilenebilir ancak çocuğun annesi hastalıktan etkilenmeyebilir.

Sedef hastalığının hemen her türünün bir takım ortak tetikleyicileri mevcuttur. Sedef hastalığının canlanmasını tetikleyebilecek bu koşullar arasında; ciltte meydana gelen kesikler, sıyrıklar veya cerrahi müdahaleler, duygusal stres, strep enfeksiyonları, bipolar bozukluk için kullanılan lityum, sıtma ilaçları, beta-bloker gibi tansiyon ilaçları, hidroksiklorokin veya antimalaryal ilaçları, özellikle genç erkeklerde aşırı alkol kullanımı ve sigara içilmesi olabilir.

Hastalık özellikle kış dönemlerinde ve soğuk günlerde daha sık görülmektedir. Sıcak, güneşli ve nemli ortamlarda bulunmak hastalığın ortaya çıkması ihtimalini azaltabilir.

Sedef hastalığı olan bazı bireylerde, en küçük bir çizik veya bir sivrisinek ısırığı bile yeni bir tetiklenmeye neden olabilir. Bu tepki travma sonrası hastalığa ait lezyonların ortaya çıkması olayıdır, adına Koebner fenomeni denilmektedir. Sedef hastalığı olan dört kişiden birinde görülmektedir.

Sedef Hastalığının Belirtileri ve Çeşitleri Nelerdir?

Sedef hastalığının türleri birbirinden farklıdır. Bireyin sahip olduğu türe göre sedef hastalığının belirtileri değişir. En yaygın sedef hastalığı türü olan plak tipi sedef hastalığı için görülen en belirgin semptom kırmızı lekeler şeklinde, gümüş renkli pullarla kaplı plaklardır. Bu plaklar kaşıntılı ve ağrılı olabilirler. Plaklar bazen çatlayabilir ve kanayabilirler. Daha ağır vakalarda plaklar cildin çok geniş alanlarını kaplayacak şekilde büyüyebilir ve birleşebilirler. El ve ayak tırnaklarında renk değişikliği ve çukurlaşma da dahil olmak üzere bozukluklar görülebilir. Ayrıca tırnaklar parçalanabilir veya tırnak yatağından ayrılabilirler. Kafa derisinde pullanma ya da kabuklanma görülebilir.

Sedef hastalığının diğer türleri arasında genellikle yetişkinlerde görülen, ellerin avuç içleri ve ayak tabanlarında, içi iltihap olmayan beyaz veya sarı renkli sıvı ile dolu baloncuklar olan küçük püstüllerle, kızarık ve pullu cilt görünümüne neden olan püstüler sedef hastalığı mevcuttur.

Bir diğer türü ise genellikle çocukluk veya genç erişkinlikte başlayan damlacık tarzı ya da diğer adıyla gutat sedef hastalığıdır . Bu tür çoğunlukla gövde ve uzuvlarda küçük, kırmızı lekelere neden olur. Gutat sedef hastalığının tetikleyicileri arasında solunum yolu enfeksiyonları, strep boğaz enfeksiyonu, bademcik iltihabı, stres, ciltte yaralanma ve antimalaryal veya beta-bloker ilaç kullanımı mevcuttur.

Koltuk altı, kasıklar, kulak arkası ve göğüs altı gibi cildin kıvrıldığı yerlerde ortaya çıkan parlak kırmızı renkte lezyonlar şeklinde görülen ters yerleşimli ya da diğer adıyla inverse sedef hastalığı bir başka türdür.

Eritrodermik sedef hastalığınd a ise cildin yanma kızarıklığına sahip olduğu ve pulların tabakalar halinde dökülebildiği görülmektedir. Eritrodermik sedef hastalığı şiddetli güneş yanığı, enfeksiyon, bazı ilaçların kullanımı ve bazı sedef hastalığı tedavilerinin durdurulmasıyla tetiklenebilir. Derhal tedavi edilmesi gerekir, çünkü ağır hastalıklara ve ciddi sorunlara yol açabilir.

Bunların yanı sıra sedef hastalığı olan bireylerde sedef romatizması ya da psoriatik artrit adı verilen bir tür artrit görülebilir. Bu durumda eklemlerde ağrı ve şişme olur.

Sedef Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Sedef hastalığı aktif olduğu dönemlerde fiziksel muayene sırasında kolaylıkla teşhis edilebilir. Fiziksel muayene esnasında saç derisi, kulaklar, dirsekler, dizler, göbek deliği ve tırnaklar başta olmak üzere vücut kontrol edilir. Fiziksel muayenenin yanı sıra doktor tarafından biyopsi istenebilir. Biyopsi sırasında bir deri parçası örneği alınarak laboratuvarda cilt enfeksiyonu olup olmadığı kontrol edilir. Bunun haricinde sedef hastalığını teşhisi koymak için kullanılan başka bir test yoktur.

Benzerliği nedeniyle sedef hastalığı ile karıştırılabilen parapsoriasis ise farklı şekilde gelişen bir grup nadir cilt sorununa verilen tıp terimidir. Bireyde parapsoriasis olduğuna emin olmak için deri örneği alınarak biyopsi yapılması gerekebilir. Parapsoriasis kanser vakalarına varacak kadar çok ciddi sorunlara yol açabilir, bu nedenle mutlaka tedavisinin gerçekleştirilmesi gereklidir.

Sedef Hastalığı Nasıl Geçer?

Sedef hastalığı kronik bir hastalıktır , bu nedenle bütünüyle tedavisi yoktur. Ancak halihazırda kullanılan tedavi yöntemleri en ciddi vakalarda bile semptomları büyük ölçüde azaltır. Gerçekleştirilen son araştırmalar sonucunda, sedef hastalığının iltihaplanması iyi bir şekilde kontrol edildiğinde, bu iltihaplanma ile ilişkili kalp hastalığı, inme, metabolik sendrom ve diğer hastalıkların riskinin azaldığı görülmektedir

Sedef Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Sedef hastalığının tedavisi için kullanılan birçok yöntem mevcuttur. Bu yöntemlerden bazıları yeni cilt hücrelerinin büyümesini yavaşlatırken, diğerleri kaşıntıyı giderir ve kuru cildi rahatlatır. Doktor vakada görülen döküntünün büyüklüğüne, vücutta bulunduğu yere, bireyin yaşına, genel sağlığına, hastalığın türüne ve diğer faktörlere göre birey için doğru olan bir tedavi planı belirleyecektir.

Sedef hastalığının yaygın tedavileri arasında steroid kremler, kuru cilt için nemlendiriciler , losyonlarda, kremlerde, köpüklerde, şampuanlarda ve banyo çözeltilerinde bulunan ve özellikle kafa derisinde görülen sedef hastalığı için yaygın bir tedavi yöntemi olan kömür katranı, D vitamini içeren ve reçete ile verilen krem veya merhemler ile retinoid kremler bulunmaktadır.

Daha ağır ve şiddetli sedef hastalığı vakaları için daha farklı tedavi yöntemleri de kullanılmaktadır. Bunlar arasında cilt hücrelerinin büyümesini yavaşlatmak için cilde ultraviyole ışık verilir. Fototerapi adı verilen bu ışık tedavisinde psoralen adı verilen bir ilaç ile ultraviyole ışık birlikte kullanılır.

Kemik iliği ve karaciğer ile akciğer sorunlarına yol açabildiği için sadece ağır vakalarda kullanılan metotreksat içeren ilaçlar da bir başka yöntemdir. Bu ilaç kullanımında birey doktor tarafından yakından izlenir ve laboratuvar testleri, göğüs röntgeni ile karaciğer biyopsisi yapılması gerekebilir.

Retinoid içeren haplar, kremler, köpükler, losyonlar ve jeller, A vitamini ile alakalı ilaç sınıfıdır. Retinoidler, doğum kusurları da dahil olmak üzere ciddi yan etkilere neden olabilir, bu nedenle hamile veya çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlar için önerilmez.

Bunların yanı sıra sedef hastalığı nedeniyle iltihaplanmayı daha iyi kontrol etmek için vücudun bağışıklık sistemini (sedef hastalığında aşırı aktif olan) bloke ederek çalışan çeşitli biyolojik tedaviler de mevcuttur.

Enzim inhibitörleri de sedef hastalığı ile psoriatik artrit gibi uzun süreli inflamatuar hastalıklar için kullanılan yeni bir ilaç türüdür.

Sedef Hastalığına İyi Gelen Yiyecekler

Genel bir değerlendirme yapılacak olursa sedef hastalığı yaşayan kişiler beslenmeleri konusunda azami itina göstermelidirler. Bilim insanları, glutenli ürünlerin sedefi tetikleyebildiğini ifade etmişler ve glutensiz bir diyet önermişlerdir. İşlenmiş mandıra ürünleri olarak da adlandırılan yağlı süt ve süt ürünlerinden uzak durarak, az yağlı olanlarını tercih etmek de sedef hastalığının ortaya çıkmasını engelleyebilecektir.
Birçok faydası bulunan ve haftada en az bir kez yenmesi tüm uzmanlar tarafından sıklıkla önerilen balık, sedef hastalığı için de tavsiye edilmektedir. Balıkta bulunan Omega-3 yağ asitleri, antiinflamatuar özelliği ile sedefin ortaya çıkmasını engellemektedir.
Taze meyve, sebze, fındık ve tam tahıllı antioksidan açısından zengin ürünler de sedef rahatsızlığına karşı önerilen gıdalardandır.
A ve D vitamini açısından oldukça zengin olan domates, karpuz, havuç ve kavun gibi sebze ve meyveler ile doğru zamanlarda maruz kalınacak güneş, sedef için önerilen yöntemlerdendir.
Yapılan bilimsel araştırmaların gösterdiği sonuçlardan biri de yaklaşık 1000 kalorilik ve az yağlı ürünler kullanılarak yapılan diyetlerin, sedef şiddetini ve ortaya çıkma sıklığını azalttığı görülmüştür. Bazı sedef hastaları da kekik yağı ve süt deve dikeni gibi bazı bitkisel otlar sayesinde hem bağışıklıklarının güçlendiğini hem de sedef problemlerinin azaldığını ifade etmişlerdir.

Sedef hastaliği olanlarin kaçinmasi gereken yiyecekler

SEDEF HASTALIĞI OLANLARIN KAÇINMASI GEREKEN YİYECEKLER

ALKOL

Aşırı alkol tüketimi karaciğerinizin fazla mesai yapmasına neden olur. Alkolü metabolize etmek için kimyasallar üretmesi gerekir, bu da yoğun veya düzenli içerseniz uzun süreli iltihaplanmaya neden olabilir. Alkol ayrıca bağırsaklarınızdaki iyi bakterilere zarar verebilir ve bu da kolon ve bağırsaklarınızda iltihaplanmaya neden olabilir.

SÜT ÜRÜNLERİ

Birçok süt ürünü, yağda yüksek olma eğilimindedir ve bu da iltihaplanmaya neden olabilir. İnek sütü içeren ürünler ayrıca bazı insanların sindirmekte zorlandıkları bir protein olan kazein içerir.Laktoz intoleransı olan kişilerde sindirim enzimi laktaz yeterli değildir.Bu koşullardan kaynaklanan kronik gastrointestinal tahriş, iltihabı daha da kötüleştirebilir.Bazı insanlar için, sedef hastalığı semptomları, diyetlerinden süt ürünlerini kestiklerinde iyileşir.

RAFİNE KARBONHİDRAT İÇEREN YİYECEKLER

Rafine karbonhidratlar yüksek oranda işlenir (beyaz ekmek, beyaz pirinç, makarna, hamur işleri ve bazı kahvaltılık tahılları düşünün). Lif ve kepekli tahıllardan arındırılmışlardır ve çok fazla şeker içerirler, bu da kan şekerinizin yükselmesine neden olabilir. Rafine karbonhidratlar ayrıca, kanınızda iltihaba yol açabilen maddeler olan gelişmiş glikasyon son ürünlerini de artırır.

DOYMUŞ YAĞLAR VE TRANS YAĞLAR İÇEREN YİYECEKLER

Kırmızı et, peynir, kızarmış yiyecekler, margarin, fast food ve birçok işlenmiş atıştırmalıktaki yağların vücutta iltihaplanmayı tetiklediği bilinmektedir. Bu yağlar, kanınızdaki "kötü kolesterol" olarak da adlandırılan düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) miktarını artırır. Çalışmalar, vücuttaki aşırı yağ ile sedef hastalığının gelişimi ve sedef hastalığı semptomlarının kötüleşmesi arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürmektedir.

İLAVE ŞEKER İÇERİĞİ YÜKSEK GIDALAR

Soda, meyve suları, şekerleme, unlu mamüller ve diğer tatlılardaki ilave şekerler, meyve gibi gıdalardaki doğal şekerlerden farklıdır. Vücudumuz şekeri işlemek için insülin üretir, ancak çok fazla eklenen şeker, vücudumuzu bu ekstra enerjiyi yağ hücrelerinde depolamaya ve yağ dokusunu alevlendirmeye zorlar. Çok fazla şeker eklenmiş gıdalar, sitokin adı verilen inflamatuar protein seviyelerinin artmasına da yol açabilir. Bazı araştırmalar, aspartam gibi yapay tatlandırıcıların da kronik iltihaplanmaya yol açabileceğini düşündürmektedir.

GLUTEN İÇEREN BESİNLER

Araştırmalar, sedef hastalığı olan kişilerin daha yüksek çölyak hastalığı oranlarına sahip olma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Çölyak hastalığı olan kişilerde, glüten (buğday ve diğer bazı tahıllarda bulunan bir protein), vücudun ince bağırsaktaki dokulara saldırmasına neden olan bir otoimmün yanıtı tetikler. Çölyak hastalığı olan kişilerin glütenden tamamen kaçınmaları gerekir, ancak hastalığı olmayan bazı kişiler diyetlerinde glüteni azaltmanın sedef hastalığı alevlenmelerini azalttığını bulmuşlardır.

SEDEF HASTALIĞINIZ VARSA YEMENİZ GEREKEN YİYECEKLER

Tıpkı bazı yiyeceklerin iltihabı tetiklemesi gibi, diğerleri de iltihapla mücadeleye yardımcı olabilir. Genel olarak, dengeli bir diyete sahip olmak, vücuttaki iltihabı azaltmak için en iyi yaklaşımdır. Sedef hastalığı alevlenmelerini azaltabilir veya semptomlarınızı daha az şiddetli hale getirebilir. Psoriatik artrit veya sedef hastalığı için bir Akdeniz diyetinin ardından kalp hastalığına, tip 2 diyabete, kansere ve diğer koşullara katkıda bulunan kronik inflamasyonu da azaltabilir.

SEDEF HASTALIĞI DİYETİNE NASIL BAŞLAYABİLİRSİNİZ?

Sedef hastalığıyla mücadele etmek için diyetinize yavaş başlamanızı önerilir. Oldukça kısıtlayıcı bir diyete geçmek genellikle sürdürülebilir değildir ve sizi önemli besinlerden mahrum bırakabilir. Bunun yerine, yüksek oranda işlenmiş gıdaları keserek başlayın.

Hamur işlerini ve kurabiyeleri taze meyvelerle değiştirin. Taze meyve, nane veya salatalık ile tatlandırılmış bitki çayı veya suyu tercih edin. Sedef hastalığı alevlenmelerini tetikleyen belirli bir yiyecek veya bileşen olduğunu düşünüyorsanız, doktorunuzla veya bir diyetisyenle konuşun.

Fazla kilolu veya obez olmak da sedef hastalığını daha da kötüleştirebilir, bu nedenle daha az kalori ve daha küçük porsiyon boyutları içeren bir kilo verme planı başlatmak isteyebilirsiniz. Herhangi bir sedef hastalığı tedavisi diyetine sağlıklı yaşam tarzı seçimleri eşlik etmelidir. Düzenli uyuyun, egzersiz yapın ve hayatınızdaki stresi azaltmaya çalışın. Sigara içiyorsanız, bırakma planı hakkında doktorunuzla konuşu