DALYA / YILDIZ ÇİÇEĞİ

Dalya ya da Yıldız çiçeği
( Dahlia pinnata ya da D.  variabilis)

Dalya ( dahlia )  ya da yıldız çiçeği, papatyagiller ( Asteraceae ) familyasından çok yıllık, yumru köklü ve otsu  bir bitki cinsidir. Anavatanı Meksika ve Orta Amerika'dır. 30 kadar türü ve çok fazla  kültür çeşidi vardır.  Süs bitkisi olarak daha şok  Bahçe dalyası / Dahlia pinnata  ( Diğer adı D. variabilis ) yetiştirlmektedir.  Ayrıca  D. imperialis, D. coccinea,  D. sambucifolia,  D. spectabilis ve D. excelsa en çok yetiştirilen diğer dalya türleridir.
Amerika'nın keşfinden önce, yumruları Aztekler tarafından gida olarak kullanılmıştır. Bazı kelebek türlerinin larvaları için  besin kaynağıdır. Eskiden beri, geleneksel halk tıbbında bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır.

Dalya ismi, bu bitkiyi Avrupa'ya tanıtan İsveçli bitki bilimci 'Andreas Dahl ( 1751 - 1789 ) adından  esinlenilerek verilmiştir.  Meksika'nın ulusal çiçeğidir. Ülkemizse daha çok  'yıldız çiçeği' olarak bilinir.

Dalya (dahlia) yumrulu bir bitki olduğu için, eskiden  bazı türleri patates gibi  sebze olarak yemek için yetiştirilmiştir. Daha sonraları ise yumruları,  lale soğanı gibi altınla alınıp satılan değerli bir çiçek haline gelmiştir.  Dalya, mavi dışında ki  bütün renklerde ve çok değişik şekillerde çiçek açan nadir  bir çiçektir.  Hem bahçede, hemde saksıda da  yetişir. Bodur, yalınkat, katmerli ve alacalı  çeşitleri  vardır.

Dalya, güneşli yerleri ve  humusça zengin nemli toprakları sever, fazla sıcaktan olumsuz etkilenir. Kışın soğuk geçen yerlerde, yumrularının sökülerek kumlu bir toprak içinde  saklanır ve en geç mayıs ayı içinde dikilir.
Dalya, dah çok  yumruları ile çoğaltılır. Küçük çiçek açan türleri tohumdan yetiştirilir.  Ayrıca çelikle ve ayırma ile  de üretilir.